ผ้า Spandex คืออะไร? เจาะลึกข้อดี สแปนเด็กซ์เหมาะกับใช้งานแบบไหน

เมื่อเลือกซื้อเสื้อผ้า นอกจากดีไซน์ สี และขนาดแล้ว ชนิดของเนื้อผ้าเป็นอีกหนึ่งรายละเอียดที่ควรให้ความสำคัญ เพราะวัสดุแต่ละชนิดมีคุณสมบัติแตกต่างกัน โดยเฉพาะเนื้อผ้าที่ได้รับความนิยมสูงอย่างผ้า spandex เป็นตัวเลือกที่ตอบโจทย์ ด้วยคุณสมบัติยืดหยุ่นสูง ผ้าชนิดนี้จึงกลายเป็นตัวเลือกสำคัญในการผลิตเสื้อผ้าหลากหลายประเภท ตั้งแต่เสื้อผ้าที่ใส่ทั่วไป ชุดออกกำลังกาย ไปจนถึงเสื้อผ้าทางยุทธวิธี และผ้า Spandex คืออะไร มีคุณสมบัติพิเศษอย่างไร เพราะเหตุใดผ้าชนิดนี้จึงได้รับความนิยมอย่างยาวนาน บทความนี้จะพาทุกคนไปเจาะลึกทุกเรื่องราวของผ้าสแปนเด็กซ์ ก่อนเลือกซื้อและใช้งานอย่างตอบโจทย์ที่สุด

ผ้า Spandex คืออะไร

ผ้า spandex เป็นเส้นใยสังเคราะห์ประเภทหนึ่งที่ผลิตจากสาร polyurethane โดยถูกคิดค้นขึ้นครั้งแรกในช่วงปลายทศวรรษ 1958–1959 โดยนักเคมี โจเซฟ ชิเวอร์ส (Joseph Shivers) และ C. L. Sandquist ที่ห้องปฏิบัติการ Benger Laboratory ของบริษัท ดูปองท์ (DuPont) ในสหรัฐอเมริกา โดยจุดเริ่มต้นของผ้าสแปนเด็กซ์มาจากความขาดแคลนยางพาราในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 จึงต้องวิจัยหาวัสดุสังเคราะห์ที่จะมาทดแทนยางพารา

คำว่า Spandex ดัดแปลงมาจากการสลับตัวอักษรของคำว่า expands ที่แปลว่าการขยายตัวหรือยืดหยุ่น ในแถบประเทศยุโรปมักเรียกว่า elastane โดย DuPont ตั้งชื่อทางการค้าให้กับผ้าชนิดนี้ว่า Lycra (ไลคร่า) ซึ่งกลายเป็นชื่อที่คนทั่วไปคุ้นเคยมากกว่าคำว่า Spandex และเป็นการปฏิวัติวงการแฟชั่นและเสื้อผ้ากีฬาจนถึงปัจจุบัน

ผ้า Spandex คืออะไร

ผ้า spandex เป็นเส้นใยสังเคราะห์ประเภทหนึ่งที่ผลิตจากสาร polyurethane โดยถูกคิดค้นขึ้นครั้งแรกในช่วงปลายทศวรรษ 1958–1959 โดยนักเคมี โจเซฟ ชิเวอร์ส (Joseph Shivers) และ C. L. Sandquist ที่ห้องปฏิบัติการ Benger Laboratory ของบริษัท ดูปองท์ (DuPont) ในสหรัฐอเมริกา โดยจุดเริ่มต้นของผ้าสแปนเด็กซ์มาจากความขาดแคลนยางพาราในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 จึงต้องวิจัยหาวัสดุสังเคราะห์ที่จะมาทดแทนยางพารา

คำว่า Spandex ดัดแปลงมาจากการสลับตัวอักษรของคำว่า expands ที่แปลว่าการขยายตัวหรือยืดหยุ่น ในแถบประเทศยุโรปมักเรียกว่า elastane โดย DuPont ตั้งชื่อทางการค้าให้กับผ้าชนิดนี้ว่า Lycra (ไลคร่า) ซึ่งกลายเป็นชื่อที่คนทั่วไปคุ้นเคยมากกว่าคำว่า Spandex และเป็นการปฏิวัติวงการแฟชั่นและเสื้อผ้ากีฬาจนถึงปัจจุบัน

ข้อดีของผ้า Spandex ที่ทำให้ได้รับความนิยม

ผ้าสแปนเด็กซ์เป็นส่วนประกอบหลักในเสื้อผ้าหลากหลายประเภท เพราะข้อดีทั้ง 5 ข้อนี้ทำให้ผ้า Spandex ได้รับความนิยมและยากที่จะมีเนื้อผ้าอื่นมาทดแทนได้ ดังนี้

• Spandex มีความยืดหยุ่นและคืนตัวได้ดี ผ้าสามารถยืดได้ตามการเคลื่อนไหวของร่างกายอย่างอิสระ เมื่อยืดขยายผ้าจะคืนตัวกลับสู่รูปทรงปกติได้ดี ไม่ย้วยหรือเสียทรง
• ให้ความกระชับ เบาสบายในการสวมใส่ เมื่อนำ Spandex ไปผสมกับเนื้อผ้าอื่น จะช่วยให้เสื้อผ้าแนบเนื้อ กระชับสัดส่วนพอดีและลงตัว โดยไม่รู้สึกอึดอัด เพราะเนื้อผ้าน้ำหนักเบาและระบายอากาศได้ดี
• ทนทานต่อแรงและสารเคมี สแปนเด็กซ์มีความทนทานต่อเหงื่อ น้ำมันจากผิวหนัง ทนทานต่อการซักถู และสารเคมีซักล้างทั่วไป ทำให้เสื้อผ้ามีอายุการใช้งานยาวนานกว่าเสื้อผ้าชนิดอื่นๆ
• ผ้าแห้งไวและไม่อุ้มน้ำ เส้นใยผ้าสแปนเด็กซ์ไม่ค่อยอุ้มน้ำ ช่วยให้ผ้าแห้งไว ทำให้เนื้อผ้าทนต่อความชื้น ผ้าไม่อุ้มน้ำ แห้งไวและไม่เก็บสะสมเหงื่อ
• ไม่ต้องรีด ลดรอยยับ เสื้อผ้าที่มีส่วนผสมของผ้า Spandex มักยับยาก เรียบง่าย ช่วยลดเวลาในการรีดผ้าได้เป็นอย่างดี

ผ้า Spandex เหมาะกับการใช้งานแบบไหนบ้าง

กีฬาและการออกกำลังกาย

ไม่ว่าจะเป็นการวิ่ง ยิม โยคะ หรือปั่นจักรยาน ชุดกีฬาจำพวกชุดออกกำลังกาย สปอร์ตบรา หรือกางเกงเลกกิ้ง (leggings) ที่ผสมผ้า Spandex จะช่วยให้ผู้สวมใส่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้เต็มขอบเขต (full range of motion) ลดการรั้งของผ้า และช่วยพยุงกล้ามเนื้อ ลดอาการเมื่อยล้าขณะออกกำลังกายได้ดี

เสื้อผ้าชุดว่ายน้ำ

ชุดว่ายน้ำ ชุดดำน้ำ หรือเสื้อคลุมกันรังสี UV สำหรับกิจกรรมทางน้ำ ล้วนต้องอาศัยผ้าสแปนเด็กซ์เป็นส่วนประกอบสำคัญ เนื่องจากผ้า Spandex มีความกระชับ แนบเนื้อ ลดแรงต้านของน้ำ ทนทานต่อคลอรีนและน้ำเค็ม รวมถึงแห้งไวเมื่อขึ้นจากน้ำ

ผ้ากระชับสัดส่วนและชุดชั้นใน

สำหรับสถานการณ์ที่ต้องการเสริมสร้างความมั่นใจในรูปร่าง การเลือกสวมใส่ชุดกระชับสัดส่วน (shapewear) กางเกงซับใน หรือชุดชั้นในที่มีส่วนผสมของ Spandex จะช่วยเก็บทรง กระชับหน้าท้องและต้นขา ให้ดูเรียบเนียนภายใต้ชุดตัวนอกได้อย่างเนียนกริบ

เสื้อผ้าแฟชั่นในชีวิตประจำวัน

ในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการทำงาน การเดินทาง หรือการพักผ่อน กางเกงยีนส์ยืด (stretch jeans) เสื้อยืด หรือเดรสที่ทอผสมผ้า Spandex จะช่วยเพิ่มความสบายในการลุก นั่ง หรือเดินตลอดทั้งวัน โดยไม่รู้สึกอึดอัดเหมือนผ้าคอตตอนบริสุทธิ์แบบดั้งเดิม

เสื้อผ้าทางทหารและยุทธวิธี

เนื่องจากเสื้อผ้าทางยุทธวิธีต้องมีการเคลื่อนไหวมากและการขยับร่างกายที่รวดเร็ว จึงจำเป็นต้องมีเสื้อผ้าที่ยืดหยุ่นและระบายอากาศดี

โดยทั่วไปแล้วผ้า spandex มักถูกนำมาใช้งานหลายแบบ แต่ไม่มีเนื้อผ้า spandex 100% เพราะเส้นใยสแปนเด็กซ์ยืดหยุ่นสูงมากและไม่สามารถคงรูปทรงเสื้อผ้าให้ทรงสวยได้ด้วยตัวเอง จึงนำผ้าสแปนเด็กซ์มาใช้ผสมกับเส้นใยชนิดอื่น เช่น ผ้าฝ้าย ผ้าโพลีเอสเตอร์ หรือไนลอน ในอัตราส่วนตั้งแต่ 5–20% เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นให้กับเนื้อผ้าหลัก โดยยังคงคุณสมบัติเด่นของเส้นใยหลักไว้

สรุปผ้าสแปนเด็กซ์ มาใช้งานในเสื้อผ้าหลายประเภท

ผ้าสแปนเด็กซ์ Spandex Elastane หรือ Lycra เป็นเนื้อผ้าเดียวกัน เป็นเส้นใยสังเคราะห์ที่มีจุดเด่นด้านความยืดหยุ่นและการคืนตัว จึงถูกนำไปใช้ในเสื้อผ้าหลากหลายประเภท ตั้งแต่ชุดกีฬา เสื้อผ้าสำหรับชีวิตประจำวัน กางเกง Outdoor ไปจนถึงเสื้อผ้า Tactical และ Combat

สำหรับผู้ที่ต้องเดิน วิ่ง ย่อเข่า ก้าวขา หรือต้องเคลื่อนไหวร่างกายอยู่เป็นประจำ การเลือกเสื้อผ้าที่มี Spandex หรือมีการออกแบบ Stretch Panel ในตำแหน่งที่เหมาะสม สามารถช่วยเพิ่มความคล่องตัวและลดการตึงรั้งของเนื้อผ้าระหว่างใช้งานได้

สำหรับสินค้า VALOR PX เราได้นำผ้าสแปนเด็กซ์ มาปรับใช้กับเครื่องแบบทหาร และชุดทหารยุทธวิธีมากขึ้น โดยการเลือกใช้งานผ้า Spandex ในส่วนที่มีการเคลื่อนไหวที่สูง เช่น เป้ากางเกง ใต้วงแขนหรือ จุดที่ต้องการความยืดหยุ่นด้วยความเป็นเอกลักษณ์คืนตัวได้ดี โดยตัวอย่างสินค้าจาก VALOR PX ที่นำผ้าสแปนเด็กซ์ มาใช้มีชุดทหาร ทั้งชุดคอมแบท  BDU เสื้อกีฬา และเสื้อยืดสกรีนลาย โดยเสื้อกรีนลายของเราใช้เทคโนโลยี DFT ด้วยประโยชน์ที่ดีกว่าผ้าทั้วไป จึงไม่แปลกที่ผ้า Spandex จะถูกใช้ในหลายวงการเพราะประโยชน์ที่เหนือกว่าผ้าชนิดอื่นๆ

สัมผัสกับความยืดหยุ่นของ ผลิตภัณฑ์จาก VALOR PX ได้แล้ววันนี้ ที่หน้าร้าน VALOR Tactical Store ทุกสาขา หรือ เว็บไซต์ VALOR PX และเว็บ VALOR Tactical Store รับส่วนลด 200 บาททันที สำหรับลูกค้าใหม่ แล้วคุณละชอบเสื้อผ้า VALOR PX ตัวไหนมากที่สุด 

อ่านบทความเพิ่มเติม : 
12 เสื้อผ้าผู้ชาย ที่มีต้นกำเนิดจากชุดทหาร ในอดีต
วิธีดูแล ชุดคอมแบท ชุดทหาร ให้ใช้งานได้ยาวนาน
เปิดประวัติ ตชด. คือ มีหน้าที่อะไร และแตกต่างจากทหารอย่างไร